Czarnoksiężnik z Krainy Oz

Powieść dla dzieci autorstwa L. Franka Bauma, pierwsza część cyklu o czarodziejskiej krainie Oz. Powieść została wydana w Chicago w 1900 roku. Czarnoksiężnik z Krainy Oz, będąc pierwszym utworem fantasy w amerykańskiej literaturze dziecięcej, stał się istotnym elementem rozwoju tej literatury. Jest też zaliczany do klasyki światowej literatury dla dzieci.

Pierwsze polskie wydanie, zatytułowane Czarnoksiężnik ze Szmaragdowego Grodu, ukazało się w 1964 roku nakładem Naszej Księgarni. Przekładu dokonała Stefania Wortman, a książkę zilustrował Adam Kiljan. Powieść była wielokrotnie wznawiana w tym samym tłumaczeniu, następne wydania Naszej Księgarni ilustrował Zbigniew Rychlicki.

Czarnoksiężnik z Krainy Oz był wielokrotnie ekranizowany i wystawiany na scenie. Pierwsza adaptacja sceniczna miała miejsce już w 1902 roku. Był to wystawiany wpierw w Chicago, a później na Broadwayu musical The Wizard of Oz, będący dość swobodną adaptacją książki. Pierwszymi ekranizacjami Czarnoksiężnika... były krótkie filmy, których producentem był sam Baum. Pierwszym filmem pełnometrażowym nakręconym na podstawie powieści był niemy film Czarodziej z Oz (Wizard of Oz) z 1925 roku. W roli Blaszanego Drwala wystąpił Oliver Hardy.

Najpopularniejszą ekranizacją powieści jest musical Czarnoksiężnik z Oz (The Wizard of Oz) w reżyserii Victora Fleminga z 1939 roku, z Judy Garland w roli Doroty. Jego nieoficjalnym sequelem (nakręconym bez zgody wytwórni MGM) jest disneyowska produkcja Powrót do Krainy Oz z 1985 roku.